"Ostatnia uwaga na temat aktualnej stechnologizowanej nauki. Wypełnia ona nowoczesny projekt, wedle którego człowiek staje się panem i posiadaczem przyrody. Równocześnie jednak dogłębnie go destabilizuje, bowiem do rubryki "przyroda" należy także zaliczyć wszystkie elementy konstytuujące ludzki podmiot: jego system nerwowy kod genetyczny, komputer mózgowy, czynniki wizualne i słuchowe, systemy komunikacyjne w szczególności lingwistyczne, jak również organizację życia zbiorowego itd. Ostatecznie ludzka natura, nauka stechnologizowana, stanowi również część przyrody. Można uprawiać i uprawia się naukę o nauce, tak jak się uprawia się naukę o przyrodzie. Podobnie jest z technologią; od jakichś dziesięciu lat powstała cała dziedzina zintegrowanych badań i przekształceń w obszarze nauka-technika-społeczeństwo, wychodząca od odkrycia immanencji podmiotu w przedmiocie. I odwrotnie: przedmioty dysponują swoją mową i poznawać je to móc tę mowę przekładać. A więc inteligencja jest immanentna rzeczom. Jak w tych warunkach zachodzenia na siebie podmiotu i przedmiotu może przetrwać ideał panowania? Powoli idzie on w niepamięć w wizji nauki, jaką tworzą sobie uczeni. Człowiek jest może tylko bardziej wyrafinowanym splotem w ogólnej wymianie oddziaływań, konstytuującej wszechświat."

- Jean-François Lyotard
Download Link